بی‌نظمی کودکان و راهکارها

موقعیت:
فرزندم اسباب‌بازی‌ها، لباس‌های کثیف، ظرف‌ها و هر چیز دیگر را در اطراف خانه می‌اندازد و توقع دارد دیگران آنها را تمیز و مرتب کنند. چگونه کاری کنم که خودش آنها را تمیز کند؟متأسفانه باید بگویم ما خودمان این مشکل را به وجود می‌آوریم. یک روز، نوزادی داریم که نیازمند توجه کامل و دائمی ماست و روز دیگر، فرزندی ۶ساله داریم که هیچ‌گاه دلیل قانع‌کننده‌ای برای روش زندگی به‌گونه‌ای دیگر نداشته است. حرفم را باور کنید؛ اگر من خدمتکاری در خانه داشتم که مدام دنبال من می‌آمد و هر آنچه را که من نامرتب و کثیف می‌کردم برایم سروسامان می‌داد، دوست داشتم او دائم این کار را انجام دهد.
علل بی‌نظمی کودکان:
1. شیوه‌ی فرزند پروری و تربیت کودک می‌تواند زمینه را برای بی‌نظمی کودک فراهم کند.
2. دلیل دیگر می‌تواند این باشد که کودک رفتار بی‌نظم و نامرتب بودن را در پدر و مادرش دیده‌است و از آن‌ها تقلید می‌کند. هنگامی‌که کودک می‌بیند پدر یا مادرش در بیرون از خانه زباله را در‌خیابان رها می‌کند و در سطل زباله نمی‌اندازد؛ این رفتار را تقلید می‌کند. کودکان رفتاری را از خود بروز می‌دهند که در ما می‌بینند. پس بهتر است از خودتان بپرسید که ما شلخته هستیم یا کودکمان؟
3. خواهر و برادر، همسالان و همبازی‌های کودک نیز می‌توانند در بروز بی‌نظمی و شلختگی در‌کودک نقش داشته باشند. کودک در برخورد با خواهر و برادر بزرگ‌ترش و نیز همسالانش رفتارهای‌آنان را می‌بیند و این رفتارها را درونی سازی می‌کند.
4. یکی دیگر از عوامل بی‌نظمی و شلخته بودن کودکان این است که می‌خواهند به برخوردهای والدینشان اعتراض کنند. کودکانی که به دست پدر و مادر تنبیه می‌شوند یا از حمایت عاطفی خوبی‌برخوردار نیستند، بیش از دیگر کودکان دچار بی‌نظمی و بی‌انظباطی می‌شوند. کتک زدن کودک،‌فریاد کشیدن، تنبیه کودک و ‌می‌تواند کودک را به بی‌نظمی و شلختگی دچار کند. پس گاهی‌کودک در واکنش به رفتار نادرست پدر و مادرش با این روش اعتراض می‌کند.
5. وابسته و لوس بار آوردن کودک شیوه‌ی فرزند پروری نادرستی است که برخی از والدین انجام‌می‌دهند. کودکی که بیش‌ازاندازه به پدر و مادرش وابسته باشد و لوس بار آمده باشد از انجام کارهای‌کوچک و شخصی خود ناتوان است. بروز بی‌نظمی در این کودکان بیش از دیگر کودکان است.
6. برخی از کودکان به دلیل بروز اختلال روانی یا مشکلات روحی و عاطفی دچار بی‌نظمی می‌شوند.افسردگی، استرس، بیش‌فعالی، مرگ والدین و نزدیکان و ‌می‌تواند کودکان را برای کوتاه‌مدت یا‌درازمدت دچار بی‌نظمی و نامرتب بودن کند.
7. اصلاح رفتاری پدر و مادر‌گاهی بی‌نظمی کودک به این دلیل است کودک همین رفتار را در پدر و مادرش می‌بیند. از خودتان‌بپرسید ما شلخته هستیم یا کودکمان؟ اگر شما هم نامنظم هستید باید خودتان را اصلاح کنید تا‌کودکتان با مشاهده‌ی رفتار، خودش را اصلاح کند.
8. آموزش نظم و ترتیب به کودک
آموزش نظم به کودک باید به شیوه‌ی عملی باشد. به او نشان دهید که چگونه باید هرکدام از وسایل‌و اسباب‌بازی‌ها را در جای خودش بگذارد. کودک از رفتار شما الگوبرداری می‌کند. پژوهش‌ها نشان‌می‌دهد که کودک اولویت‌بندی برای مرتب کردن وسایل را نیز با مشاهده‌ی رفتار والدین می‌آموزد.‌برای کودکتان یک الگوی نمونه پدیدآورید. الگوی نمونه یعنی کودک بداند چگونه اتاقش را
مرتبط‌کند و وسایل و اسباب‌بازی‌هایش را سر جایش بگذارد؛ و اینکه چه حالتی را منظم و چه حالتی را‌نامرتب می‌دانیم. مشارکت پدر و مادر کودک را به نظم و ترتیب جذب می‌کند. با گذر زمان باید‌مشارکت والدین در این زمینه کاهش یابد تا جایی که کودک بدون مشارکت پدر و مادرش بتواند‌وسایل و اسباب‌بازی‌هایش را منظم و مرتب کند. به یاد بسپارید که اگر کودک بداند که پدر و‌مادرش اتاقش را مرتب خواهند کرد از مرتب کردن اتاقش خودداری می‌کند.
9. برای نظم و ترتیب زمان تعیین کنید.
هر کاری زمانی دارد. هنگامی‌که کودک بازی می‌کند نباید از او بخواهید که نظم و ترتیب داشته‌باشد. کودک را هنگام بازی به حال خودش بگذارید و از او نخواهید که با کنار گذاشتن یک وسیله‌یا اسباب‌بازی، آن را در همان زمان در سر جایش بگذارد. می‌توانید به او گوشزد کنید که با پایان‌بازی باید اسباب‌بازی‌ها و وسایل سر جایشان گذاشته شوند. این گوشزد کردن نباید به شیوه‌ای‌تهدیدآمیز باشد. برای مرتب کردن اتاق و وسایل زمان خاصی را تعیین کنید. یکی از زمان‌های‌تعیین‌شده را می‌توان پایان بازی دانست. به کودکتان یادآوری کنید که تا 15 دقیقه پس از پایان‌بازی اتاقش باید مرتبط و منظم باشد. یک‌زمان ثابت هم برای نظم و ترتیب در روز داشته باشید.‌ساعت مشخصی را برای مرتب بودن وسایل و اتاق کودک در شبانه‌روز مشخص کنید. برای نمونه با‌کودکتان قرار بگذارید که هرروز در ساعت 4 عصر اتاقش مرتبط باشد و در آن ساعت به بازدید از‌اتاقش بپردازید. این بازدید بسیار مهم است و به کودک می‌فهماند که نظم و ترتیب برایتان بسیار‌ارزشمند است.
10. تشویق کودک به نظم و ترتیب
کودکان پس از هر کاری که انجام می‌دهند به واکنش کلامی و رفتاری شما توجه می‌کنند. کودکان‌با مشاهده‌ی واکنش والدین از آن‌ها بازخورد می‌گیرند. تشویق کودک می‌تواند بهترین محرک برای‌جذب او به نظم و ترتیب و دوری از شلختگی باشد. بهتر است تشویق‌ها معنوی و کلامی باشد.
مشوق‌های مادی می‌تواند کودک را شرطی کند. در برخورد با اتاق منظم کودک و مرتب بودن‌وسایلش، خودتان را شاد نشان دهید. از او سپاسگزاری کنید و به او آفرین بگویید. به او بگویید که‌امیدوار هستید فردا هم با دیدن وسایل مرتب و اتاق تمیزش خوشحال شوید.
11. بازی کردن با کودک برای نظم
منظم کردن اتاق و وسایل می‌تواند برای کودک خسته‌کننده باشد. تلاش کنید نظم و ترتیب دادن‌را برای کودک سرگرم‌کننده و شادی‌آور کنید. با او برای مرتب کردن، رقابتی ایجاد کنید. روحیه‌ی‌رقابت در کودکان می‌تواند محرک خوبی برای کودک باشد.
برای نمونه به او بگویید:‌‌تو اتاقت‌را‌مرتب کن و من دیگر بخش‌های خانه را ببینیم چه کسی زودتر می‌تواند این کار را انجام می‌دهد.‌‌البته باید مراقب بود که این حالت رقابت‌جویی بی‌اندازه نشود. می‌توانید به او در مرتب کردن کمک‌کنید و هنگام انجام این کار آواز بخوانید. آواز خواندن باهم می‌تواند یک محرک مثبت باشد تا کودک‌برای مرتب کردن وسایلش تلاش کند.
12. منطقی و جدی بودن و پرهیز از خشم
کودک در هر سنی تواناییهایی دارد. از کودکتان به‌اندازه‌ی توانایی‌اش بخواهید که به منظم و مرتب‌کردن بپردازد. فشار آوردن به کودک نتیجه‌ی معکوس خواهد داشت. در برابر کودکتان برخورد‌منطقی داشته باشید و به خاطر بی‌نظمی و شلختگی خشمگین نشوید. تهدید کردن و تنبیه فیزیکی‌کودک، به‌جای اینکه او را به نظم و ترتیب جذب کند به شلختگی و بی‌نظمی می‌کشاند. در برابر‌کودکتان جدی باشید. جدی بودن به معنای برخورد خشک و خشن نیست. جدی بودن هشداری‌به کودک است که شما در برابر او کوتاه نخواهید آمد. کودک ممکن است بارها و بارها از انجام‌درخواستتان خودداری کند. ناامید نشوید و کارهایش را خودتان انجام ندهید. اگر کودک بفهمد که‌با مرتب نبودن اتاق و وسایلش شما ناچار به منظم کردن می‌شوید، از منظم کردن خودداری می‌کند.‌می‌توانید به کودک هشدار دهید که اگر به شلخته و نامنظم بودن ادامه دهد با محرومیت‌هایی‌به‌عنوان تنبیه روبه‎رو خواهد شد. برای نمونه او را به پارک یا شهربازی نخواهید برد. یا اینکه‌نمی‌تواند دوستانش را به خانه دعوت کند.


نظرات کاربران

هیچ نظری ثبت نشده است.

ارسال نظر

لطفا موارد ستاره دار را کامل بفرمایید